Choroba Haglunda - leczenie w klinice DrBest

Pięta Haglunda – objawy i leczenie choroby Haglunda-Severa

Choroba Haglunda-Severa (potocznie nazywana piętą Haglunda oraz martwicą pięt) to jałowa martwica nasady kości piętowej. Po raz pierwszy została zauważona u dzieci i opisana w 1912 roku przez Severa (choroba Severa – martwica pięty u dzieci). Kilkanaście lat później – bo w 1928 roku Patrick Haglund zaobserwował ten sam obraz choroby u osób dorosłych (choroba Haglunda). Stąd wzięła się ogólna nazwa „Choroba Haglunda-Severa”. W 60-80% przypadkach choroba ta dotyczy obu pięt. Rozpoznawana jest w różnym wieku, najczęściej jednak u dzieci w okresie pokwitania (szczególnie u chłopców 9-14 lat) i dorosłych w piątej lub szóstej dekadzie życia. Związana może być z nawracającymi urazami, przeciążeniem podczas aktywności fizycznej, infekcjami, nieprawidłową budową anatomiczną kości piętowej, noszeniem niewłaściwego obuwia lub stopą wydrążoną. Aseptycznej martwicy pięty czasem towarzyszy tzw. deformacja Haglunda (inaczej ostroga Haglunda), czyli charakterystyczna wyrośl na tylko-górnym biegunie kości piętowej, która często mylona jest z ostrogą piętową górną.

Co kryje się pod nazwą „jałowa martwica kości”?

W roku 1910 roku niemiecki chirurg Georg Axhausen sformułował definicję jałowej martwicy kości. Określił ją jako „zespół zmian patologicznych polegający na obumieraniu tkanki kostnej oraz tkanki chrzęstnej bez udziału czynników drobnoustrojowych”, czyli bez wystąpienia zakażenia. Uważa się, że jałowe obumieranie kości może być spowodowane miejscowymi zaburzeniami jej ukrwienia, czyli zaburzeń przepływu krwi w okolicy guza piętowego lub braku tworzenia się naczyń krwionośnych w obrębie guza piętowego w okresie rozwoju.

Pięta Haglunda – przyczyny

Upośledzenie krążenia następuje w skutek zatorów, zakrzepów, niektórych leków oraz nadużywania alkoholu. Inne przyczyny choroby Haglunda obejmują:

  • urazy lub zapalenia ścięgna Achillesa
  • przeciążenie podczas wysiłku fizycznego (szczególnie podczas biegania)
  • deformacją Haglunda
  • infekcje
  • nieprawidłowa budowa anatomiczna kości piętowej
  • noszenie niewłaściwego, zbyt ciasnego obuwia ze sztywnym zapiętkiem
  • stopa wydrążona

Jakie są objawy choroby Haglunda-Severa?

Choroba Haglunda-Severa stanowi połączenie różnych zaburzeń w obrębie tkanek miękkich oraz kości, co wywołuje dolegliwości bólowe. Ból pięty jest tak intensywny, że czasem uniemożliwia oparcie pięty o podłoże i utrudnia chodzenie. Do charakterystycznych objawów tej choroby zaliczamy:

  • silny, pulsacyjny ból pięty nasilający się przy zginaniu stopy
  • wyczuwalna narośl na pięcie (deformacja Haglunda)
  • uciskowa bolesność pięty
  • opuchlizna i zniekształcenie w obrębie guza piętowego
  • powstawanie pęcherzy i zgrubienie skóry na pięcie
  • zaczerwienienie i ocieplenie skóry w okolicy zgrubienia nad piętą
  • niemożność opierania stopy o podłoże
  • utrudnione zakładanie i noszenie obuwia
  • proces zapalny w obrębie przyczepu ścięgna Achillesa lub kaletki (czego przyczyną jest drażnienie przez deformację Haglunda)

Choroba Haglunda-Severa często mylona jest ze schorzeniami, które mogą dawać podobne objawy, np. z ostrogą piętową górną, zerwaniem, uszkodzeniem czy zapaleniem ścięgna Achillesa. Aby mieć  pewność co do przyczyn bólu i obserwowanych dolegliwości warto wykonać USG ścięgna Achillesa oraz zdjęcie RTG podudzia i stopy.

Pięta Haglunda – jak wygląda leczenie?

We wczesnym okresie choroby stosuje się leczenie zachowawcze, które obejmuje:

  • ograniczenie wysiłku fizycznego, które pobudza rozwój choroby
  • zabiegi z zakresu fizykoterapii  – zaleca się stosowanie ultradźwięków, laseroterapii, fali uderzeniowej, krioterapii oraz jonoforezy z lekiem przeciwbólowym
  • indywidualne wkładki ortopedyczne (podwyższające obcas o 2-3cm), które odciążą piętę oraz podeprą łuki stopy
  • reedukacja chodu i korekcja ewentualnych występujących wad postawy (zwykle dotyczących nieprawidłowego ustawienia stóp i kolan)
  • noszenie wygodnego obuwia o odpowiednim rozmiarze (najlepiej amortyzującego nacisk pięty na podłoże)
  • farmakoterapia – niesteroidowe leki przeciwzapalne – najczęściej w formie maści lub żeli, lub zastrzyki sterydowe do kaletki głębokiej w ścięgnie Achillesa
  • rozciąganie tylnej taśmy mięśniowej kończyny dolnej, a zwłaszcza mięśnia trójgłowego łydki oraz mięśni kulszowo-goleniowych
  • masaż ścięgna Achillesa oraz łydki

Po wyczerpaniu możliwości leczenia zachowawczego pacjentów z chorobą Haglunda-Severa poddaje się zabiegowi operacyjnemu. Leczenie operacyjne w zależności od wieku czy stanu zdrowia może mieć różny przebieg, może być to m.in. usunięcie kaletki głębokiej ścięgna Achillesa, osteotomię kości piętowej oraz osteotomię kości piętowej z oczyszczeniem ścięgna Achillesa.

Ile trwa leczenie choroby Haglunda-Severa?

Jeśli chodzi o czas leczenia choroby Haglunda-Severa to należy uzbroić się w cierpliwość. Leczenie tej dolegliwości jest zazwyczaj długotrwałe i może trwać nawet do kilku miesięcy.

Do jakiego lekarza się udać kiedy podejrzewasz u siebie chorobę Haglunda-Severa?

Z podejrzeniem tej choroby warto udać się do lekarze ortopedy. Ten najpewniej wypisze skierowanie na wykonanie zdjęcia RTG i/lub USG ścięgna Achillesa. Po wykonaniu badań obrazowych i konsultacji z lekarzem warto udać się do fizjoterapeuty, który poprowadzi odpowiednią rehabilitację oraz wykona potrzebne zabiegi z zakresu fizykoterapii. Fizjoterapia będzie bardzo pomocna także po operacji martwicy guzowatości kości piętowej. Warto także skonsultować się ze specjalistą w kwestii dobrania indywidualnych wkładek ortopedycznych na piętę Haglunda.

 

Bibliografia

  1. Tadeusz Szymon Gaździk, Tomasz Bielecki: Ortopedia i traumatologia. [T.] 2. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 449
  2. Brunner J, Anderson J, O’Malley M, Bohne W, Deland W, Kennedy J. Physician and patient based outcomes following surgicalresection of Haglund’s deformity. Acta Orthop Belg 2005, 71: 718-723
  3. Chochowska M., Wytrążek M., Marcinkowski J., Huber J., Ocena skuteczności leczenia zachowawczego pacjenta z zespołem Haglunda – opis przypadku, Hygeia Public Health, 1/2013.
  4. Michał Dziewulski „Zagrożenia zdrowotne u młodzieży uprawiającej sport” Borgis – Medycyna Rodzinna 3/2004, s. 105-108, z Katedry i Kliniki Rehabilitacji Akademii Medycznej w Warszawie
    Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Jerzy E. Kiwerski
  5. Matejek Kamila, Kułak Piotr, Okulczyk Kamila, Gościk Elżbieta ” Badania obrazowe w diagnostyce martwicy aseptycznej kości” (absolwentka kierunku elektroradiologia, Wydziału Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, Zakład Radiologii Dziecięcej, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Klinika Rehabilitacji Dziecięcej UMB z Ośrodkiem Wczesnej Pomocy Dzieciom Upośledzonym „Dać Szansę”, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku)
  6. Enzo J. Sella, MD, David S. Caminear, DPM, and Elizabeth A. Mclarney, MD „Haglund’s Syndrome”. The Journal of Foot & Ankle Surgery 37:110-114,1998