Choroba Osgood-Schlattera - leczenie w klinice DrBest

Choroba Osgooda-Schlattera (OSD) – leczenie, przyczyny i objawy

Co to jest choroba Osgood-Schlattera?

Choroba Osgooda-Schlattera (OSD) jest rodzajem osteochondrozy opisanym po raz pierwszy przez Osgooda i Schlattera w 1903 roku. Zespół Osgood-Schlattera kiedyś była nazywana jałową martwicą guzowatości kości piszczelowej. Z aktualnych badań naukowych wiemy, że jest to schorzenie zaliczane do grupy chorób przeciążeniowych, a nie martwicą aseptyczną kolana. Jest częstą przyczyną bolesności z przodu stawu kolanowego, opuchlizny i tkliwości. OSD najczęściej dotyka młodych, bardzo aktywnych sportowców. Zazwyczaj występuje po jednej stronie, ale może mieć także charakter obustronny.

Choroba Osgood-Schlattera – kto jest najbardziej narażony?

Najbardziej narażeni na wystąpienie choroby Osgood-Schlattera są młodzi sportowcy z niedojrzałym układem kostnym, którzy uprawiają aktywności wymagające dużej pracy mięśni nóg. Typowe sporty powiązane z tą chorobą to między innymi: piłka nożna, biegi sprinterskie, koszykówka, siatkówka, gimnastyka. Manifestacja choroby Osgood-Schlattera koreluje z rozwojem wtórnego ośrodka kostnienia guzowatości kości piszczelowej. Pierwsze objawy zazwyczaj występują u dzieci w wieku od 8 do 12 lat u dziewcząt i między 12 a 15 rokiem życia u chłopców. Mimo to odnotowano przypadki także u dorosłych.

Przyczyny choroby Osgood-Schlattera

Mięsień prosty uda to jedna z czterech głów mięśnia czworogłowego uda. Ścięgno mięśnia prostego uda przechodzi w więzadło rzepki i przyczepia się do guzowatości kości piszczelowej, która znajduje się na przedniej stronie kości piszczelowej tuż pod stawem kolanowym. To właśnie w okolicy guzowatości kości piszczelowej znajduje się płytka wzrostu, czyli miejsce w którym kość wzrasta na długość. Po zakończeniu procesu kostnienia płytka wzrostu przekształca się jako ostatnia w tkankę kostną, jednak dopóki proces ten nie zostanie zakończony, płytka wzrostu jest słabą, chrzęstną strukturą. Jeśli młoda osoba intensywnie trenuje i mocno obciąża mięsień prosty uda, a nie zakończył się jeszcze proces kostnienia płytki wzrostowej, może dojść do powolnego oddzielania się jądra kostnienia od reszty kości. Powoduje to bardzo duże dolegliwości bólowe, obrzęk i tkliwość palpacyjną w okolicy guzowatości kości piszczelowej. Proces kostnienia guzowatości kości piszczelowej następuje u dziewcząt w wieku 10–12 lat, a u chłopców w wieku 12–14 lat. To właśnie na tym etapie dojrzewania kości rozwija się choroba Osgood-Schlattera.

Choroba Osgood-Schlattera – objawy

Zdecydowanie do najczęstszych objawów choroby Osgood-Schlattera należą: ból w okolicy guzowatości kości piszczelowej (tuż pod stawem kolanowym), duża tkliwość palpacyjna oraz obrzęk, ocieplenie skóry w tej okolicy (co może świadczyć o stanie zapalnym). Nasilenie dolegliwości często różni się w zależności od pacjenta. Niektórzy pacjenci odczuwają ból tylko podczas aktywności fizycznej (skakania czy biegania), a inni doświadczają długotrwałego bólu, nawet w spoczynku, który utrudnia im codzienne aktywności, takie jak schodzenie po schodach. Taki dyskomfort występuje zwykle okresowo i może trwać od kilku tygodni do nawet dwóch lat.

Chorobę Osgood-Schlattera – leczenie

Choroby Osgood-Schlattera powinien zdiagnozować lekarz ortopeda na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz badania fizykalnego. Podczas wizyty lekarz wykonuje odpowiednie testy kliniczne, sprawdza staw kolanowy pod kątem ograniczeń ruchowych, bólu, tkliwości palpacyjnej oraz obrzęku. Czasem niezbędne jest wykonania także zdjęcie RTG stawu kolanowego, aby wykluczyć inne choroby kolana. Leczenie choroby Osgood-Schlattera polega na doraźnym zmniejszaniu objawów bólowych. Dodatkowo możemy stosować okłady z lodu (polecamy zaopatrzyć się w Cold Packi), opaski kompresyjne oraz żele/maści z lekiem przeciwzapalnym i przeciwbólowym. U pacjentów z zaawansowaną chorobą lekarz może zalecić przyjmowanie doustnych leków przeciwzapalnych (NLPZ).  Czasem fizjoterapeuta może zalecić przerwę od aktywności fizycznej nawet na kilka miesięcy – w zależności od stanu zaawansowania choroby. Gdy dolegliwości bólowe OSD ustąpią, wdraża się rehabilitację stawu kolanowego. Podczas rehabilitacji zazwyczaj stosuje się terapię manualną, ćwiczenia rozciągające ścięgien podkolanowych oraz rozciąganie i ćwiczenia wzmacniające mięśni czworogłowych. U większości pacjentów choroba Osgood-Schlattera ma przebieg okresowy i nierzadko występują nawroty choroby. Objawy powinny całkowicie ustąpić po zakończeniu procesu wzrostowego u młodzieży, czyli ok. 14 roku życia u dziewcząt, a ok. 16 roku życia u chłopców. Dzięki rehabilitacji, pacjenci zdecydowanie szybciej wracają do normalnych aktywności sportowych. Długoterminowe następstwa mogą obejmować pogrubioną lub wydatną guzowatość kości piszczelowej, ale w zdecydowanej większości przypadków nie występują żadne powikłania po chorobie. W maksymalnie 10% przypadków objawy mogą utrzymywać się do dwóch lat po osiągnięciu dojrzałości szkieletowej. U pacjentów z dojrzałym układem kostnym i utrzymującymi się objawami można wykonać zabieg chirurgiczny, polegający na wycięciu małej części kości piszczelowej, aczkolwiek operacja jest rzadko wskazana w przypadku tego zaburzenia. W niektórych przypadkach choroby Osgood-Schlattera warto wykonać także komputerowe badanie stóp, aby sprawdzić czy zaburzenie biomechaniki stawu kolanowego nie przełożyło się na zaburzenie biomechaniki stopy, co może prowadzić do zaburzeń chodu.

 

Bibliografia:

  1. „Osgood-Schlatter Disease” James M. Smith; Matthew Varacallo; 2023 [PubMed]
  2. „Osgood-Schlatter Disease in youth elite football: Minimal time-loss and no association with clinical and ultrasonographic factors” Mohamed Schultz, Johannes L Tol, Linda Veltman, Lisanne Kaaden van der, Gustaaf Reurink; 2022 [PubMed]
  3. „Osgood-Schlatter Disease: Appearance, Diagnosis and Treatment: A Narrative Review” Francisco CorbiSergi MatasJesús Álvarez-HermsSebastian SitkoErnest BaigetJoaquim Reverter-MasiaIsaac López-Laval”; 2022 [PubMed]
  4. „Bursoscopic Ultrasound-Guided Ossicle Resection for Osgood–Schlatter Disease” Kentaro Fujita, M.D., Junsuke Nakase, M.D., Ph.D.,∗ Rikuto Yoshimizu, M.D., Mitsuhiro Kimura, M.D., Tomoyuki Kanayama, M.D., and Hiroyuki Tsuchiya, M.D., Ph.D.; 2022 [PubMed]
  5. „Choroba Osgood-Schlattera u młodych sportowców”; Rafał Czepułkowski; RehaSport, 2020