Leczenie asymetrii ułożeniowej u niemowląt w klinice DrBest

Asymetria ułożeniowa u niemowlaka – co warto wiedzieć?

Spis treści

  1.     Czym jest asymetria ułożeniowa u niemowlaka?
  2.     Czy asymetria ułożeniowa to norma?
  3.     Asymetria ułożeniowa – przyczyny
  4.     Objawy asymetrii ułożeniowej
  5.     Jak zapobiec asymetrii ułożeniowej?
  6.     Asymetria ułożeniowa u niemowląt – jak wygląda leczenie?
  7.     Ile będzie trwała rehabilitacja asymetrii ułożeniowej u niemowlaka?

 

Czym jest asymetria ułożeniowa u niemowlaka?

Każdy rodzic pragnie, aby jego dziecko rozwijało się w prawidłowy sposób. Jednym z problemów, jakie mogą pojawić się u niemowlaka jest asymetria ułożeniowa. Asymetria ułożeniowa polega na braku symetrii w ułożeniu dziecka do osi podłużnej własnego ciała. Czyli jest to sytuacja, w której dziecko preferuje jedną stronę ciała i pomija drugą. Na przykład patrzy przez większość czasu tylko na jedną stronę (asymetria ułożeniowa głowy), czy wyraźnie skraca lewy bądź prawy bok leżąc na plecach (wygina się literkę C). Ma zauważalnie bardziej aktywną jedną stronę ciała, na przykład częściej unosi lub kopie jedną z nóg. Czasem całe ciało dziecka jest skręcone w jednym kierunku, a próby ułożenia dziecka w innej pozycji powodują dla niego dyskomfort lub płacz. Wyróżniamy asymetrię prawostronną oraz asymetrię lewostronną.

Czy asymetria ułożeniowa to norma?

Tak, fizjologicznie asymetria ułożeniowa u niemowlaka może wystąpić do szóstego tygodnia życia i powinna samoistnie ustąpić około 3-4 miesiąca życia. Do pierwszego roku życia dziecko powinno być obustronne i oburęczne. Nie należy zbyt szybko martwić się asymetrią ułożeniową jeśli dziecko nie ukończyło jeszcze trzeciego miesiąca życia, aczkolwiek jeśli chcemy mieć kontrolę nad rozwojem motorycznym dziecka warto skonsultować się z doświadczonym fizjoterapeutą pediatrycznym, by wprowadzić ewentualną rehabilitację. Jeśli całkowicie zlekceważymy problem asymetrii ułożeniowej u niemowlaka, może to spowodować pogłębieniem asymetrii i w konsekwencji może prowadzić do poważnych problemów z rozwojem motorycznym oraz zdobywaniem kolejnych kamieni milowych. Warto zaznaczyć, że wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe także może skutkować nieprawidłowościami w rozwoju motorycznym dziecka, w tym asymetrią ułożeniową.

 

Asymetria ułożeniowa – przyczyny 

Przyczyn asymetrii ułożeniowej u niemowlaka może być bardzo dużo. Niewiele osób wie, że może ona powstać jeszcze w czasie życia płodowego, na co zazwyczaj nie mamy wpływu, gdyż związana jest na przykład z ilością wód płodowych lub z tym, w jaki sposób dziecko układa się w brzuchu mamy. Po urodzeniu asymetria ułożeniowa u noworodka może być spowodowana:

  •       Częstym noszeniem dziecka w jednej pozycji, noszeniem dziecka na jednej ręce, układaniem go na jednej stronie, karmienie jedną piersią
  •       Wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe
  •       Kręcz szyi
  •       Urazy okołoporodowe, np. porażenie czy uszkodzenie splotu barkowego (częstość okołoporodowych uszkodzeń splotu ramiennego wynosi 0,5-3%)
  •       Choroby neurologiczne
  •       Skolioza
  •       Dysplazja stawu biodrowego
  •       Wady słuchu lub wzroku, w wyniku których dziecko preferuje stronę z mniejszą dysfunkcją
  •       Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (głównie mózgowe porażenie dziecięce)
  •       Kraniosynostoza (przedwczesne zespolenie jednego lub więcej szwów czaszkowych)

 

Objawy asymetrii ułożeniowej

Zazwyczaj rodzice szybko rozpoznają asymetrię ułożeniową, gdyż jej objawy są dość charakterystyczne. Warto udać się na konsultację z doświadczonym fizjoterapeutą pediatrycznym, jeśli po ukończeniu trzeciego miesiąca życia dziecko wciąż:

  •       Przeważnie układa głowę na jednej stronie (asymetria ułożeniowa głowy)
  •       Patrzy zazwyczaj w jednym kierunku (w prawo lub w lewo)
  •       nie zatrzymuje nawet na chwilę główki w linii środkowej ciała
  •       Nie jest w stanie samodzielnie przekręcić głowy w drugą stronę
  •       Wkłada do buzi przeważnie jedną rękę
  •       Podąża wzrokiem za zabawką jedynie w jedną stronę i nie chce przekraczać linii pośrodkowej ciała
  •       Podczas leżenia ciało dziecka wygina się w jedną stronę przyjmując ustawienie podobne do litery C
  •       Zazwyczaj obraca się na brzuch w jedną stronę (np. tylko przez lewe ramię)
  •       Ma odkształconą główkę lub twarz (charakterystycznie spłaszczoną z jednej strony)
  •       Ma asymetrię twarzy (np. jego jedno oko lub policzek wydaje się większy od drugiego)
  •       Ma niesymetrycznie ustawione barki, wygięcie kręgosłupa na jedną stronę, różnicę w długości kończyn dolnych czy skośne ustawienie miednicy

Jak zapobiec asymetrii ułożeniowej?

Aby rozwój niemowlęcia przebiegał prawidłowo musi być on w odpowiedni sposób stymulowany. Niezwykle ważne jest, aby ubierać, podnosić i odkładać dziecko naprzemiennie – raz na lewą, raz na prawą stronę. W ten sam sposób należy także je nosić i się z nim bawić. Warto pamiętać, aby do dziecka które leży w wózku lub kołysce także podchodzić raz z jednej, raz z drugiej strony. W ten sposób zapobiegamy asymetrycznemu układaniu się dziecka, co daje możliwość rozwijania przez nie umiejętności prawidłowego przenoszenia ciężaru ciała na prawą i lewą stronę. Dzięki temu nie dopuszczamy do zaburzenia rozwoju motorycznego. Istotna jest także pozycja ułożeniowa dziecka podczas snu. Niemowlę powinno być układane z tą samą częstotliwością na brzuchu, plecach oraz na obu bokach. Należy pamiętać także o zmianie pozycji niemowlęcia względem źródła światła, dźwięku czy zabawek. Jeśli zauważymy, że dziecko zaczyna preferować którąś ze stron, należy układać dziecko w taki sposób, aby po stronie preferowanej przez dziecko była np. gładka ściana, aby dziecko nie mogło się niczym zainteresować. Jeżeli dziecko pręży się w wyproście lub nie toleruje leżenia przodem, należy przyzwyczajać je do tych pozycji w ciągu dnia – przez odpowiednie noszenie i układanie. Należy starać się zainteresować dziecko naszą twarzą czy zabawkami, aby wywołać w nim motywację do działania.

Asymetria ułożeniowa u niemowląt – jak wygląda leczenie?

Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko ma tendencję do asymetrii prawostronnej bądź asymetrii lewostronnej, warto zgłosić się do doświadczonego fizjoterapeuty. Jeśli odpowiednio wcześnie wykryjemy asymetrię mięśniową u naszego malucha, to nie stanowi ona zagrożenia dla jego prawidłowego rozwoju. Kluczem do sukcesu jest wówczas dobranie odpowiednich metod leczenia i intensywności ćwiczeń. Niezwykle ważna jest także praca rodzica z dzieckiem w domu, gdyż często asymetria wynika ze złych nawyków w noszeniu czy układaniu dziecka. Podczas wizyty fizjoterapeuta pediatryczny pokazuje i uczy rodzica jak prawidłowo należy trzymać, kłaść czy karmić dziecko. Fizjoterapeuta także edukuje rodziców w jaki sposób należy bawić się z dzieckiem, aby nie doszło do pogłębienia lub utrwalenia asymetrii ułożeniowej. Kluczowe jest aby niemowlę było stymulowane na obie strony ciała z tą samą częstotliwością. W czasie terapii dziecko uczy się symetrycznego ustawiania głowy w linii środkowej ciała, zabawy obiema rączkami, a także ćwiczy ruchy antygrawitacyjne (czyli odrywanie kończyn, głowy i tułowia od podłoża). Sposób rehabilitacji dobierany jest indywidualnie do potrzeb i możliwości dziecka. Jedną z najlepszych metod w fizjoterapii dziecięcej jest metoda NDT-Bobath. Warto zaznaczyć, że aby uzyskać najlepsze efekty w terapii najważniejsza jest systematyczność i konsekwencja. Przed wizytą u fizjoterapeuty można wykonać zdjęcia np. dziecku które śpi w asymetrii. Dzięki takim zdjęciom fizjoterapeuta może lepiej ocenić problem.

Ile będzie trwała rehabilitacja asymetrii ułożeniowej u niemowlaka?

Czas, który należy poświęcić na rehabilitację asymetrii ułożeniowej to sprawa bardzo indywidualna, która zależy od wielu czynników. Czasem wystarczy jedynie kilka sesji z fizjoterapeutą pediatrycznym i nauka odpowiednich nawyków w noszeniu, układaniu czy karmieniu dziecka, a czasem konieczne będą systematyczne wizyty aby nadzorować rozwój dziecka.

 

Bibliografia

  1.     „Pielęgnacja niemowląt jako element profilaktyki asymetrii ułożeniowej i ruchowej” Anna Pawlak,  Ewa Bartelmus, Centrum Rehabilitacyjno-Edukacyjne dla Dzieci, Katedra Metod Specjalnych Fizjoterapii i Sportu Osób Niepełnosprawnych, AWF Katowice, Centrum Edukacji „Bartmaj”, Bielsko-Biała
  2.     „Możliwości zastosowania metody NDT-Bobath w rehabilitacji pediatrycznej”; Emilia Wysoczańska, Anna Skrzek, Magdalena Pyzio-Kowalik Wydział Fizjoterapii, Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu; 2013r
  3.     „DIAGNOSTYKA RÓŻNICOWA ASYMETRII NIEMOWLĄT”; Agata Michalska, Maciej Szczukocki, Zofia Szwilling , Janusz Wendorff; Instytut Fizjoterapii, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach; Świętokrzyskie Centrum Pediatrii w Kielcach; Polskie Stowarzyszenie Terapeutów NDT-Bobath w Warszawie; Klinika Neurologii, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki; 2016r